Η Αρχιτεκτονική: συσσωρευτικός μηχανισμός γραφών

Το πληθυντικό πρόσωπο “Γρηγόριος Φαρμάκης” παρουσίασε μια δεκάλεπτη θεατρική πράξη. Το έργο γράφτηκε ομαδικά. Δημοσιεύεται εδώ στην εκτυπωμένη μορφή που δόθηκε στην ηθοποιό, προκειμένου να γίνει η παρουσίαση. Το έργο σκηνοθετήθηκε για να παιχτεί στο συνέδριο, με χρησιμοποίηση του κεντρικού μηχανισμού ανάληψης ρόλων που γίνεται σε ένα συνέδριο, δηλαδή με την προγραμματισμένη κατάληψη του βήματος από έναν ομιλητή, στη συγκεκριμένη περίπτωση από μια ομιλήτρια που μιλούσε με πολλαπλή φωνή.

Το ρόλο της εισηγήτριας ανέλαβε η ηθοποιός -μέλος της ομάδας εργασίας- Μαριάνθη Παντελοπούλου.

Πρόσωπα
Εισηγήτρια

Σκηνή

Αίθουσα διαλέξεων / Συνεδριακός χώρος / Πραγματοποιείται μια συνάντηση σχετική με την αρχιτεκτονική και τη φιλοσοφία / Στη προγραμματισμένη ροή του προγράμματος αναλαμβάνει το βήμα του ομιλητή η “εισηγήτρια”, παρουσιαζόμενη στο πρόγραμμα ως “Γρηγόριος Φαρμάκης”.

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ

Λαμβάνει θέση στο βήμα, μελετά τα χαρτιά της, φορά γυαλιά, κοιτάζει το κοινό, κοιτάζει πίσω προς την μεγάλη οθόνη. Πίνει μια γουλιά νερό. Ελέγχει την προβολή που ήδη ενεργοποιήθηκε. Είναι μια ταινία κατασκευασμένη από συσσωρεύσεις αποσπασμάτων: από υπάρχουσες ταινίες έχει γίνει επιλεκτική συλλογή σκηνών οι οποίες προβάλλονται με ζουμαρισμένα σημεία. Υπάρχει, παραδείγματος χάριν, μια σκηνή από την ταινία “Το γόνατο της Κλαίρης”, αλλά έχει απομονωθεί ένα κάδρο που περιέχει μόνο το φόντο δράσης των ηρώων και κάποια μικρή κίνηση εκτός του κέντρου προσοχής που προτείνει η ταινία. Η εισηγήτρια καθαρίζει τη φωνή της με ένα μικρό τεχνητό βήξιμο.

Oι φωνές

Το δύσκολο για ένα πληθυντικό πρόσωπο
είναι να αποκτήσει
σε κάποια περίσταση,
αν αυτό κριθεί σκόπιμο, φωνή.
Να αποκτήσει μία μοναδική φωνή
που να είναι η ιδιαίτερη φωνή
του πληθυντικού προσώπου.
Το δύσκολο είναι να αναληφθεί η φωνή
με τρόπο που να παρουσιάζει
ένα σύστημα από πιθανές φωνές
μεμιάς: αυτή είναι η πρόκληση για ένα πληθυντικό πρόσωπο.
Αν κάτι έχει χαθεί στον τρόπο που η φωνή σήμερα εκπέμπει μηνύματα
(τα οποία κάποιοι είναι έτοιμοι να ακούσουν)
ίσως αυτό πρέπει να αναζητηθεί
(αυτό που χάθηκε)
στη σχέση
της φωνής με το υποκείμενο που μιλάει
ή στη σχέση
της φωνής με το περιεχόμενό της.
Σε κάποια σκηνοθεσία της φωνής
μπορεί λοιπόν να αναζητήσει κανείς
περισσότερο υλικό για σκέψη
από όση στο περιεχόμενο που περιλαμβάνει
η ομιλία της φωνής.
Στην αρχιτεκτονική της συνομιλίας
επομένως μπορεί να αναζητήσει κανείς
περισσότερη σημασία
απ’ όση στο περιεχόμενο αυτής της συνομιλίας.
Η σκηνοθεσία της φωνής
ή το είδος της φωνής σήμερα
είναι που σχετίζει το λόγο με την αρχιτεκτονική.
Η αρχιτεκτονική δεν είναι λοιπόν εδώ
μια κοινή πρακτική της οποίας η αντοχή ή η αξία δοκιμάζονται
εμπρός στον λόγο
αλλά ένα σύστημα σκηνοθεσίας του λόγου
που ζητά μία μοναδική φωνή χωρίς να φαντάζεται
ακόμα
τη σημερινή μορφή
αυτής της μοναδικότητας.

Σκύβει ελαφρά, κοιτάζει προς τα κάτω σαν να έχασε τον ειρμό της ή σαν κάτι να θυμήθηκε. Κοιτάζει τα χαρτιά της σαν να έχασε κάτι.

Πλαίσιο

H φιλοσοφία στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής εκπαίδευσης
μπορεί να ζητά ήδη
ένα ιδιαίτερο πλαίσιο για την σκέψη.
Η ερώτηση που θα μπορούσε να απευθύνει κανείς σήμερα
στην φιλοσοφία
από τη μεριά της αρχιτεκτονικής
έχει σχέση με τη μνήμη:
με το μνημονευόμενο/εκείνο που θυμόμαστε, που ανακαλούμε
Πιο συγκεκριμένα: Το μνημονευόμενο
στη θέση όπου μνημονεύεται.
Αν σκεφτούμε
ότι το μνημονευόμενο προσεγγίζεται με βάση τη θέση του
τότε το μνημονευόμενο μετατρέπεται σε καταχώρηση. Με αυτόν τον πρόχειρο συλλογισμό η αρχιτεκτονική και η φιλοσοφία συνδέονται επί τη βάσει του αρχείου. Αν η θέση του μνημονευόμενου καθιστά

τη μνήμη καταχώρηση τότε πράγματι
η αρχιτεκτονική και η φιλοσοφία
συνδέονται επι τη βάσει του αρχείου.

Πίνει μια γουλιά νερό.

Οι εργασίες της αρχιτεκτονικής
που εγκαθιστούν σε αυτήν
τη φιλοσοφία – τη σκέψη
είναι κατ’ αρχήν εργασίες αρχείου.
Το αρχείο εδώ – σήμερα
μπορεί να εκλαμβάνεται ως ζωντανό αρχείο. Εννοούμε εδώ το

διαδίκτυο.
Ζωντανό: δηλαδή
ολοένα επανα-αρχειοθετούμενο,
εκτεθειμένο στην ορμή που παρασύρει την καταχώρηση.
Η θέση της καταχώρησης
δείχνει σήμερα την φιλοσοφική προοπτική προς την αρχιτεκτονική.
Σκεπτόμενοι για την θέση της καταχώρησης ήδη επερωτάμε τη

σκέψη για την αρχιτεκτονική.
Η θέση της καταχώρησης θα επερωτηθεί
αν πρέπει να σκεφτούμε ξανά σήμερα
τι μέλλον έχει η αρχιτεκτονική και η σκέψη.
Κάποια μανία για καταχώρηση μένει βυθισμένη στην αστάθεια
και αναιρεί αυτό για το οποίο κάθε καταχώρηση
έχει βρεθεί στην εκάστοτε θέση.
Κέντρο των λίγων σημερινών παρατηρήσεων αποτελεί η έννοια της διασπασμένης προσοχής. Πίσω από αυτή την μικρή παρουσίαση υπάρχει κάποια επιμονή. Επιμονή που καταγράφει μια ιδιαίτερη, σημερινή συνθήκη. Τη συνθήκη της διασπασμένης προσοχής. Η συνθήκη αυτή περιγράφεται από κάποιο εσωτερικό σχίσιμο του βλέμματος. Είμαστε όλο και πιο συχνά σε πολλά περιβάλλοντα ταυτόχρονα. Μιλάμε και γράφουμε, λαμβάνουμε μηνύματα από διαφορετικούς χώρους, ενώ συνεχίζουμε να νομίζουμε ότι μένουμε σε έναν. Σε αυτή τη συνθήκη τίθεται σήμερα σε ερώτημα το πανεπιστημιακό μάθημα.

Το πανεπιστήμιο ως άθροισμα δομών

Μέσα στο πανεπιστήμιο το πληθυντικό πρόσωπο οργανώνεται γύρω από δομές. Η διάλεξη είναι μια από τις κεντρικές πανεπιστημιακές δομές. Μια κίνηση όπως αυτή εδώ. Περιγράφει μια ιδιαίτερη συντεταγμένη ακρόαση ενός από πολλούς. Από αυτή τη σύνταξη η διάλεξη οργανώνει έναν ιδιαίτερο χώρο. Η διάλεξη αποτελεί έναν τρόπο μετάδοσης της σκέψης και ταυτόχρονα υπηρετεί κάποια συγκεκριμένη σκηνοθεσία…

Σκέπτεται: διευκρινίζει

οργανώνει δηλαδή τον ιδιαίτερο χώρο παρακολούθησης ενός από πολλούς.
Παράγει κάποια ιδιαίτερη επαναλαμβανόμενη εγκατάσταση, κάτι σαν αυτό εδώ το αμφιθέατρο. Το πληθυντικό πρόσωπο οργανώνεται γύρω από δομές
όπως η δομή της διάλεξης.
Πολύ βιαστικά κατατίθενται εδώ μερικές συνοδευτικές σκέψεις για το υλικό που παρακολουθείτε ήδη στην οθόνη του αμφιθεάτρου. Σκέψεις για δύο δέσμες εργασιών του πληθυντικού προσώπου: για το ανύπαρκτο μάθημα και για το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης. Είναι διαφορετικά σύνολα αποσπασματικών εργασιών. Μερικά από τα αποτελέσματά τους κρίθηκε σκόπιμο να παρουσιαστούν εδώ σήμερα. Αρχιτεκτονική και φιλοσοφία περνούν καθεμία την κρίση της. Το ανύπαρκτο μάθημα και το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης ενεργούν παράλληλα προς τις κρίσεις αυτές. Ενδιαφέρονται για ορθώσεις ασταθών σχηματισμών. Το σύστημα αποσπασμάτων αποτελεί σε αυτές τις προσπάθειες πλατφόρμα εργασίας.

Παίρνει βαθιά εισπνοή, κοιτάει για λίγο σταθερά το κοινό χωρίς να μιλάει

Γιατί λέμε ότι η αρχιτεκτονική είναι σε κρίση σήμερα; Λέμε ότι η συνθήκη της ανθρώπινης συνάντησης έχει αλλάξει. Οι σημερινές αναπτυσσόμενες δομές του αρχείου, της πληθώρας των καταχωρήσεων και της συνάντησης μέσα σε καταχωρήσεις εισάγουν την αρχιτεκτονική σε έναν άλλο κόσμο. Κάποια ρήγματα στα θεμέλιά της είναι προφανή.

Και η φιλοσοφία; Η φιλοσοφία βρίσκεται σε κάποια ιδιαίτερη ιστορική στιγμή της: το βασικό εργαλείο δράσης της που ήταν η κριτική αντίθεση εξασθενεί. Η κριτική αντίθεση στη συνθήκη της πληθώρας χάνει ενίοτε το νόημά της. Γιατί; Η αντίθεση είναι εξάρτηση από το άλλο με τρόπο που τιμά το άλλο ως μοναδικό. Αν η αποδόμηση εργάστηκε για στρατηγικές διαβρώσεις του ηγεμονικού αυτό έγινε στο πλαίσιο της μεταμαρξιστικής παράδοσης που αναφερόταν στο ένα, στο δεύτερο και στο τρίτο στοιχείο ή στις ενδιάμεσες κατηγορίες που εισάγονται από την κριτική αντίθεση. Όμως η αντίθεση φαίνεται και αυτή ανίσχυρη μέσα στην πληθώρα. Μέσα σε πολλές καταχωρήσεις δυσκολευόμαστε ολοένα και περισσότερο να εγείρουμε αντίθεση. Η θεωρητική σκέψη εύρισκε ένα ρόλο στην εναντίωση προς το ηγεμονικό. Τι συμβαίνει όμως όταν ηγεμονεύει κάποια εμφάνεια συσσώρευσης αποσπασμάτων; Σήμερα ζητά συνθήκες για νέες κατασκευαστικότητες. Η φωνή που προκύπτει από ένα φαινόμενο wiki είναι ιδιόμορφη φωνή. Με ποια υπευθυνότητα ή ανευθυνότητα τη διαπλάθει ποια κοινότητα; Πώς την οργανώνει, πώς την στηρίζει και πώς την ακυρώνει;

Η κοινότητα του ανύπαρκτου μαθήματος

Το ανύπαρκτο μάθημα είναι ένας σχηματισμός που λαμβάνει χώρα εκτός προγράμματος αλλά σε παράλληλη σχέση με κατοχυρωμένα πανεπιστημιακά μαθήματα. Το ανύπαρκτο μάθημα περιγράφει κάποια συνθήκη και κάποια αναγκαιότητα. Δεν υπάρχει με ακρίβεια κάτι που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζει εκείνος που παρακολουθεί το ανύπαρκτο μάθημα. Ωστόσο το ανύπαρκτο μάθημα δεν είναι απαλλαγμένο από τη μέγιστη φιλοδοξία: είναι το μόνο μάθημα που θα είχε νόημα μέσα στη συνθήκη του αρχείου. Ζητά την κατανόηση της συνθήκης του ζωντανού αρχείου και την δράση μέσα σε αυτό. Σε αυτή τη συνθήκη λίγα είναι προς μάθηση. Τα περισσότερα είναι πάντοτε ήδη εκεί, τοποθετημένα σε κάποια θέση. Η δομή της αναζήτησης και της εύρεσης είναι πιο ισχυρή από το περιεχόμενο των ερευνών μας. Τα καταχωρημένα είναι πάντοτε έτοιμα να ανατραπούν από άλλα παρεμφερή που θα πάρουν τη θέση τους.

Στρέφεται προς την προβολή της οθόνης, υψώνει ελαφρά το χέρι προς τα εκεί

Εδώ βλέπουμε σκηνές από εργασίες που έγιναν κατά τη διάρκεια του ανύπαρκτου μαθήματος, με συνεργασία τριών ελληνικών πανεπιστημίων.

Το ανύπαρκτο μάθημα εντάχθηκε στο επίσημο πρόγραμμα.
Έλαβε χώρα παρασιτικά προς το επίσημο πρόγραμμα αφού
το ανύπαρκτό του κομμάτι είναι μη θεσμισμένο…
ενώ εντάσσεται σε δράσεις των επίσημων μαθημάτων του προγράμματος.
Στη βάση αυτής της παραλληλίας οργανώθηκε και το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης.

Το ανύπαρκτο μάθημα στη συνθήκη του αρχείου

Μοιάζει με κάποιο ερώτημα περισσότερο που διανοίγει το μάθημα

σταματάει πάλι

είναι μερικές σκηνές από το zooming session εδώ… κάποια μελέτη στην αποσπασματικότητα και στην κατασκευή αποσπασμάτων από φιλμ διαφόρων ειδών και λογικές επανασύνταξης με βάση την παράθεση…
Το ανύπαρκτο μάθημα ζητά τη δράση όταν όλα είναι έτοιμα να ανατραπούν από άλλα παρεμφερή που θα πάρουν τη θέση τους.
Σε αυτή τη συνθήκη, με την συνεχή συνείδηση
του αλλοιούμενου χαρακτήρα κάθε διατυπώσεως.
Το ανύπαρκτο μάθημα ζητά με πίστη μια ανίσχυρη διδασκαλία.
Είναι κάποια τεχνική πίστης σε κάτι ανίσχυρο σε κάτι που εξ ορισμού μοιάζει να μη ζητά ποτέ πίστη. Για να μιλήσουμε με αρχιτεκτονικούς όρους: ζητάμε τη θεμελίωση μιας πίστης χωρίς θεμέλια.
Σε αυτή την αντίφαση θα βρούμε το βάθος του ανύπαρκτου μαθήματος.
Κάτι τεχνητό και “αφύσικο”  είναι στο κέντρο των εργασιών του ανύπαρκτου μαθήματος.
Κάτι τεχνητό και αφύσικο βρίσκεται στο κέντρο του ανύπαρκτου μαθήματος. Κάτι κατασκευάζεται ενώ κάτι άλλο είναι υπό κατασκευή.
Παράλληλα με μια ορισμένη συνειδητή κατασκευή που ίσως αποτελεί πάντοτε πρόσχημα, το ανύπαρκτο μάθημα κατασκευάζει τα έργα του από υπολείμματα των κατασκευών που έγιναν για άλλο σκοπό, από κάποιο περίσσευμα καταναλωμένης ενέργειας. Εδώ θα αναζητάται η σχέση του ανύπαρκτου μαθήματος με την “αειφόρο λογική” που βασίζει την ανάπτυξή της στο ανακυκλωμένο περίσσευμα.

Το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης θεματοποιεί το χρόνο του αρχείου, την ενεργή λειτουργικότητα του αρχείου. Τα χαρακτηριστικά του προκύπτουν από το χώρο του εργαστηρίου. Το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης είναι μηχανισμός που προκύπτει από μια ιδιαίτερη πολυφωνική κατασκευαστικότητα. Η πολυφωνική κατασκευαστικότητα ζητά κάθε φορά την ιδιαίτερη σκηνοθεσία της. Παίρνει διαφορετικές μορφές. Η συνθήκη του εργαστηρίου είναι ιδιαίτερη για αυτήν. Η σκηνοθεσία που οργανώνει τους ανθρώπους που δουλεύουν μαζί είναι ισχυρότερη ως σκηνογραφική εργασία συνύπαρξης παρά ως περιεχόμενο που θα μπορούσε να καθορίζει την συνεργασία. Η σκηνή του εργαστηρίου και η αρχιτεκτονική της είναι πιο ισχυρή από το περιεχόμενο που καλλιεργείται ή που τελικά κατασκευάζεται από αυτήν. Από την άλλη μεριά η φωνή του πληθυντικού προσώπου μοιάζει με το τελικό παραγόμενο έργο που σκηνοθετήθηκε με βάση αυτή την σκηνοθεσία.

Στρέφεται στην οθόνη, δείχνει χωρίς να λέει κάτι ή σαν να σκέπτεται ότι κάτι πρέπει να πει ακόμη, τελικά όμως φαίνεται να αναστέλλει αυτή την επιθυμία της, δεν αποφασίζει να μιλήσει, στρέφεται πίσω στα χαρτιά της, μετά κοιτάζει το κοινό, χαμογελάει

Ευχαριστώ πολύ

ΕΡΩΤΩΝ
Κάθεται στη θέση του παίρνει το μικρόφωνο που κυκλοφορεί στην αίθουσα.

Άκουσα προσεκτικά την τοποθέτηση, είχα ήδη μια απορία σε σχέση με το πληθυντικό πρόσωπο και τον Γρηγόριο Φαρμάκη και ίσως η απορία μου δεν λύθηκε ακριβώς. Καταρχάς θα ήθελα να καταλάβω λίγο καλύτερα τι συμβαίνει εδώ. Ποιο είναι το πλαίσιο για το οποίο έγινε λόγος και από την εισηγήτρια. Τα ακούμε όλα αυτά σαν ασαφείς ευχές για κάτι που δεν φαίνεται καθόλου συγκροτημένο. Αν όμως πούμε ότι δεν είναι συγκροτημένο τότε θα μας πει υποθέτω η εισηγήτρια ή όποιος άλλος εκπρόσωπος της ομάδας πως το συγκροτημένο είναι κάτι ανεπιθύμητο. Με αυτό τον τρόπο όμως όπως λένε οι άγγλοι “με μονά κερδίζω και με ζυγά χάνεις”. Το πληθυντικό πρόσωπο θα φαίνεται να έχει πάντοτε δίκιο. Υπάρχει κίνδυνος για κάποια παράδοση του λόγου στην ανευθυνότητα. Η απουσία της υπογραφής πετυχαίνει το τέλος της ευθύνης. Ειπώθηκαν κάποια πράγματα για το ανύπαρκτο μάθημα και για το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης. Αυτά ακούγονται σαν να επιχειρούν δομές αυτού του χαρακτήρα, όπου η ανευθυνότητα παίρνει μια θέση καθοδηγητική. Δεν μπορώ να φανταστώ πανεπιστήμιο χωρίς ευθύνη.

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ
Κατ’ αρχήν να ξεκαθαρίσω ότι εγώ (ως πρόσωπο που μιλάει) δεν βρίσκομαι εδώ ως εκπρόσωπος του πληθυντικού προσώπου. Αυτή η έννοια της εκπροσώπησης του προσώπου είναι η ίδια προβληματική στη λογική του πληθυντικής συγκρότησης. Ζητώ επίσης συγγνώμη για το πρώτο ενικό πρόσωπο από τους συντρόφους του πληθυντικού προσώπου. Μέσα στον κανονισμό του προσώπου υπάρχει η απαγόρευση της ομιλίας σε πρώτο πρόσωπο. Το πρόσωπο μιλάει σε τρίτο πρόσωπο λέγοντας πρώτα “το πρόσωπο”. Το πρόσωπο  λέει, πιστεύει, κάνει, και κυρίως δρα χωρίς να εξηγεί. Κυρίως με τεχνικό τρόπο κανονίζει τι πρέπει να αναλάβει. Το πληθυντικό πρόσωπο είναι κυρίως δομή τεχνικής υποστήριξης.

Σκέπτεται λίγο, σηκώνει το δάκτυλο σαν να πρέπει να επιμείνει σε κάτι σημαντικό

Επαναλαμβάνω ότι το πληθυντικό πρόσωπο δεν μπορεί να έχει εκπροσώπηση από ένα πρόσωπο, φτιάχνεται ως δομή εξ ορισμού μη εκπροσωπούμενη. Αν το πληθυντικό πρόσωπο είναι δομή, πλατφόρμα: τότε αυτή η πλατφόρμα λειτουργεί χωρίς εκπροσώπηση. Κάποια συναίρεση πολλών λόγων καθιστά πιθανή την φωνή του προσώπου. Όσον αφορά την ερώτηση περί ευθύνης. Είναι η βάση… Πώς να το πούμε αυτό; Είναι η αγωνία που συγκρότησε το πρόσωπο. Μπορεί να υπάρξει ευθύνη σε συνθήκη τέτοιας πληθυντικής ανευθυνότητας; Τι προσφέρει η ανευθυνότητα της λογικής wiki και η δράση στο εσωτερικό της; Πρόκειται σίγουρα για καθαρή ανευθυνοτητα; Πάνω της βασίζεται όλη η πανεπιστημιακή βασική γνώση: κάτι τέτοιο δεν είναι ο μηχανισμός της wikipedia; Συγκροτείται ως μηχανισμός συναίρεσης. Η εγκυκλοπαίδεια δεν γράφεται από κάποιους φωτισμένους ανθρώπους αλλά περιφρουρείται από όλους μας. Η κοινοτική περιφρούρηση είναι μηχανισμός που βασίζεται στην κατάδοση. Κάποιος καταδίδει κάποιον και η καταχώρησή του σβήνεται. Κάποιος παίρνει βαθμούς για την άξια εργασία του. Πάντοτε ένας ελεγκτικός μηχανισμός επιτρέπει τα επακόλουθα της κοινής δράσης. Η έμφαση στο πλαίσιο της πλατφόρμας είναι λοιπόν εδώ πιο σημαντική από το περιεχόμενο. Το ανύπαρκτο μάθημα θα έπρεπε να είναι μια εργασία επιμονής στη λογική της πλατφόρμας. Η συνθήκη, η αρχιτεκτονική της συνάντησης είναι πιο ισχυρή από το περιεχόμενό της. Αυτό είναι τρομακτικό και προκλητικό ταυτόχρονα. Το πλαίσιο μιλά περισσότερο από την εκάστοτε καταχώρηση στο εσωτερικό του. Υπάρχει λοιπόν σίγουρα μια μετάθεση της έννοιας της ευθύνης. Η αγωνία της ευθύνης ή της ανευθυνότητας ρυθμίζει όλη την προβληματική ύπαρξη του πληθυντικού προσώπου. Η αγωνία αυτή ίσως  συγκροτεί το πληθυντικό πρόσωπο. Το πρόσωπο στήθηκε πάνω στην ιδέα ότι κάποια φωνή ακούγεται τελικά από την συναίρεση όλων των φωνών. Είναι μια ανεύθυνη φωνή. Έχει την ελευθερία αυτής της ανευθυνότητας. Ο Νίτσε συνέδεε ενίοτε την ελευθερία με κάποια πρωταρχική ανευθυνότητα. Από την άλλη οποιαδήποτε ηθική συγκροτείται μόνο με ευθύνη. Μετά τον Levinas, τον Derrida… Η ηθική έχει βάση την ευθύνη. Το πληθυντικό πρόσωπο ζητά την επαναδιερεύνηση της συνθήκης του πλήθους -κατά κάποιο τρόπο-

κάνει μια παύση

από τη σύνταξη που του προσφέρουν οι αρχιτεκτονικές του διαδικτύου. Δεν είναι το πλήθος του Paolo Virno. Είναι ένας συντεταγμένος μηχανισμός με κανόνες που κάνει το πληθυντικό πρόσωπο: μια λανθάνουσα ενότητα στο πολλαπλό, που μπορεί να γίνει πολύ απελευθερωτική ή εξαιρετικά τρομακτική και δυσοίωνη, ανάλογα με την εκάστοτε συγκρότησή της. Λοιπόν είπατε ότι δεν μπορείτε να φανταστείτε πανεπιστήμιο χωρίς ευθύνη. Ίσως πρέπει να προσπαθείτε να φανταστείτε κάτι τέτοιο, με άξονα την αγωνία για την χαμένη ευθύνη. Κάτι άλλο πρέπει να την αντικαταστήσει. Κάποια τεχνική ή κάποια μορφή της πλατφόρμας ίσως. Τεχνικές της ευθύνης, τεχνικές της πίστης: αυτές οι αντιφατικές διατυπώσεις ενδιαφέρουν το πληθυντικό πρόσωπο. Το πλαίσιο διαμόρφωσής τους που προτάθηκε σήμερα είναι το εργαστήριο πολλαπλής εστίασης.

Απαντήσεις σε ενδεχόμενες Ερωτήσεις από τρίτους
Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε εκτεταμένα στο θέμα. Αλλά, όπως καταλαβαίνετε, μπορεί να γίνει πλήρης αντιστροφή του επιχειρήματος οπότε αυτό που λέτε θα … διαβαζόταν αντίστροφα.
Για να απαντήσουμε θα έπρεπε να επιστρέψουμε στην έννοια του ανύπαρκτου μαθήματος.
Να, για παράδειγμα αυτή η προβολή που γίνεται τώρα…
είναι κάτι που παρουσιάζει μια θεματική ενότητα και για την οποία θα μπορούσε να γίνει κάποια μελέτη
αλλά σίγουρα η μελέτη αυτή δεν θα προφτάσει να γίνει…
Κατά κάποιον τρόπο όλες οι πιθανές μελέτες
που θα προσδιόριζαν τη φιλοσοφία πάνω σε διάφορα θέματα
πάσχουν από ροπή προς αστάθεια. Είναι μια αστάθεια
που οφείλεται σε κάποια διαφορετική συγκρότηση του χρόνου του ενδιαφέροντος. Δεν μπορώ να ενδιαφέρομαι για κάτι επί ώρα.
Αυτή είναι η συνέπεια της κατοίκησης του αρχείου. Εννοώ της ζωής στο διαδίκτυο.
Αυτή η ζωή συγκροτεί διαφορετικά τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζουμε τον κόσμο γύρω μας
συγκροτεί επίσης διαφορετικά την ταυτότητά μας μέσα σε αυτόν τον χώρο.
Η φιλοσοφία σήμερα καλείται -κατά κάποιον τρόπο-
να καταφέρει να εστιάσει σε κάτι που -εξ ορισμού- παρουσιάζεται χωρίς εστίαση.
Να μιλήσει με κάτι που δεν είναι ακριβώς φωνή.
Αυτό βέβαια δεν απαντάει ευθέως στην ερώτηση αλλά δείχνει τη βάση για τον προβληματισμό.
Στη θέση του προσώπου που μιλάει έχουμε την πλατφόρμα που χωράει.
Η ομιλία μέσα στην πλατφόρμα δεν είναι ακριβώς μια φωνή.

 

Γρηγόριος Φαρμάκης. Eισήγηση στο συνέδριο «Η σημασία της φιλοσοφίας στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση» Πανεπιστήμιο Πατρών, 9.11.09



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


Pages

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 19 other followers


%d bloggers like this: